Nguyên Tắc Bố Trí Cây Cảnh Trong Sân Vườn

Nguyên Tắc Bố Trí Cây Cảnh Trong Sân Vườn (Phần 2)

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on reddit
Share on email

Sự thống nhất có thể nảy sinh từ việc các yếu tố cảnh quan đặc trưng kết hợp với nhau, đó là sự cân bằng mà chúng ta có thể cảm thấy qua một khu vườn. Hoặc là từ cách những điểm nhấn liên kết với nhau trong một tổng thể.

Hoặc là từ sự sắp đặt không gian, cây xanh mang tính xuyên chuỗi. Hoặc là sự tinh chọn những loại cây, tỉ lệ cây xanh vào trong một bố cục tổng thể.

Sự đa dạng thì có thể dễ dàng tạo ra hơn so với sự thống nhất về bố cục. Tất nhiên mỗi ai trong chúng ta cũng cần đến sự trù phú về giống loài cảnh quan trong một khu vườn.

Nhưng cảnh quan kỳ diệu hơn vậy nhiều, ngay đến cả một cái cây thôi cũng đã mang tính đa dạng trong đó sẵn, chúng có thể lớn lên trong quá trình phát triển, thay đổi mùa, thay đổi theo ngày, thậm chí là theo giờ.

Cũng vì vậy, tính đa dạng càng cao thì kiến trúc sư càng phải cẩn thận, tinh tế để có thể chạm vào cảnh giới của sự thống nhất.

Ý tưởng về cây xanh: Không thể phủ nhận vai trò của cây xanh trong đời sống, cũng như không thể chối bỏ rằng cây xanh đóng vai trò rất quan trọng trong khu vườn, nó gần như bao hàm được cả tinh thần của khu vườn đó.

Ví dụ như là một khu vườn nhiệt đới, một khu vườn sinh thái hay là vườn chia bốn mang đậm phong cách hoàng gia…

1. Màu sắc cây

Nhiều khu vườn đẹp và nổi tiếng nhờ có sự phối hợp đa dạng về màu sắc các loại hoa, loại quả, lá.

Ví dụ, khi nói về về một chủ đề về màu sắc, chúng ta có thể nghĩ tới một khu vườn với những bông hoa màu trắng và xám, những chiếc lá màu bạc, những thứ mà rất phổ biến trong những khu vườn thời Trào lưu Nghệ Thuật và Thủ Công đang thịnh ở Vương Quốc Anh.

Sự kiểm soát về màu sắc, phối hợp màu sắc một cách tinh tế có thể kích thích người xem, làm cho người xem liên tưởng tới một sự việc hoặc một giai đoạn lịch sử nào đó.

Cũng là những khu vườn đó, nhưng thử trường hợp nếu chúng ta phối kết vào đó một dải cây bụi màu đỏ thì sao? Vậy là khu vườn đã mang một tinh thần khác, một tinh thần rất là Cận Nhiệt Đới (Subtropical).

Điều này làm cho người tham quan nghĩ rằng nhiệt độ đang dần ấm lên, hoặc một cách vô thức họ sẽ cho rằng rồi cũng có nắng vào một thời điểm nào đó. Rõ ràng, màu sắc có ảnh hưởng rất quan trọng tới ý niệm của con người trong cảnh quan.

lựa chọn màu sắc của cây khi bố trí cây cảnh trong sân vườn

Màu sắc của loại cây nhiều khi chính là dấu hiệu để ta nhận ra được quan niệm của một khu vườn. Như hình trên, bụi cây màu đỏ được đặt ngay ở điểm nhấn khu vườn, như là một cách mách bảo rằng đây chính là khu vườn theo phong cách Sub-tropical.

2. Chất liệu đường nét và form cây

Chất liệu, nếu được sử dụng khéo léo thì có thể tạo ra chủ đề cho toàn thể cảnh quan của một khu vườn, nhưng cần phải cẩn trọng trong việc tạo ra sự cân bằng và sự tương phản.

Một khóm tổ chức cây xanh có thể trở nên tầm thường, hoang dại nếu nó không được phối kết với những chất liệu khác.

Bản chất cây xanh đã là một chất liệu “sống”, mà chả có một khu vườn nào nghèo nàn đến nỗi chỉ sử dụng duy nhất một chất liệu.

Thông thường, người ta thường sử dụng những loại cây độc – lạ để phối kết với những công trình hiện đại. Thỉnh thoảng những loại cây này được xem là những loại cây đặc trưng dành riêng cho công trình, có vai trò tôn lên giá trị công trình mà không thể có một loại cây khác có thể làm tốt hơn.

Có nhiều công trình sẽ trở nên khô khốc, trống rỗng nếu không có sự phối hợp với những loại cây. Trong phong thủy, cây mang tính động, còn công trình mang tính tĩnh, sự kết hợp sẽ tạo ra sự cân bằng, mang lại cảm giác thoải mái cho người xem.

Điều này lí giải vì sao những góc khuất, góc tường (mang tính âm), người ta lại bố trí nhiều loại cây sum suê, có thể kết hợp với đèn, còn trong nội thất thì người ta có thể dùng một tấm gương để giải khí.

Nếu không sử dụng những nhánh cây leo, những cánh cổng Nguyệt Môn có lẽ đã lặp lại một cách tẻ nhạt, nhàm chán. Ảnh: Internet

cổng nguyệt môn bằng gạch

Chất liệu, đường nét, những khối tạo hình trong cảnh quan hay thậm chí màu sắc đều là những yếu tố quan trọng làm nên phong cách cho cảnh quan. Bởi vậy vai trò của chúng không khác gì những vần luật, những phép so sánh, ẩn dụ trong một bài thơ – chỉ khi có chúng, bài thơ mới thể hiện được ý nghĩa của nó. 

cổng nguyệt môn suzhou garden

Sử dụng những loại cây tôn form như cây hồng đào, đằng sau là một bức tường trắng tạo cảm giác cảnh quan như một bức tranh vẽ được đóng khung cẩn thận. Một đề tài cảnh quan muốn đúng ý cần có sự khéo léo sử dụng những đường nét về cây cảnh. Ảnh: Internet

3. Cây ra hoa theo mùa

Khi thời tiết thay đổi, chúng ta có thể nhận thấy rõ sự thay đổi trong từng loại cây. Điều này có thể gọi là “sự cảm nhận trong kiến trúc”.

Vậy nên những loại cây theo mùa thường được kết hợp trong một tổ chức cảnh quan từ nhỏ tới lớn, mục đích để làm cho cảnh quan đó không bị đơn điệu qua năm này đến năm khác.

Thử tưởng tượng việc chúng ta đi trên một con đường đến công ty, ngày nào chúng ta cũng chỉ nhìn thấy một màu xanh đơn điệu, không sớm thì muộn, chúng ta sẽ chẳng còn tha thiết gì với xung quanh nữa.

Nhưng nếu trồng một dải cây tuyết sơn trên chính con đường đó, có thể chúng ta sẽ luôn nghĩ tới việc những bụi phi hổ đó đã trổ bông hay chưa trước khi ra khỏi nhà, điều này sẽ kích thích người sử dụng công trình để tâm vào cảnh quan hơn.

Đặc biệt, cây theo mùa cũng thường được sử dụng ở những tường cây, tường rào một công trình, với mật độ nhiều hơn, thậm chí là chiếm ưu thế hơn so với các loại cây khác.

Chúng ta có thể dễ dàng nhận ra điều này trong những tường cây của các công ty cảnh quan nổi tiếng trên thế giới.

Tường rào thay đổi theo mùa sẽ tạo ấn tượng mạnh, kích thích mọi người để ý đến nó hơn, đặc biệt khi được sử dụng với diện tích rộng. Đương nhiên người ta sẽ không sử dụng những loại cây lớn nhanh như các loại thân gỗ để làm những bức tường cây này.

Mốc thời gian mà đa số các loại cây thường trổ bông là đầu mùa xuân. Vậy nên, kiến trúc sư cần biết phối hợp nhiều loại cây với thời điểm ra hoa khác nhau dàn trải hết 4 mùa. Càng khó khăn hơn khi trong 4 mùa, không có loại hoa nào cùng màu với loại hoa nào.

Điều này thách thức người thiết kế cần am hiểu một lượng kiến thức không nhỏ về các loài thực vật.

Nhiều khi người thiết kế cần tới sự giúp đỡ của những chuyên gia về thực vật khi thiết kế. Nói một cách không quá đáng, cây xanh là vật liệu khó dùng nhất trong thiết kế cảnh quan. Ảnh: Internet

Sân vườn đẹp đơn giản

3. Mùi hương âm thanh và xúc cảm

Những thứ không thấy được cũng có thể tạo ra được cảm xúc cho cảnh quan. Thậm chí ở nhiều nơi, mùi hương hay âm thanh cũng có thể quyết định đến phong cách của một khu vườn.  

Một khu vườn khi thành công trong việc giúp người xem tiếp cận tới mùi hương của cỏ cây, tự khắc khu vườn đó sẽ trở nên nổi tiếng. Thật vậy, có nhiều khu vườn nổi tiếng trên thế giới tận dụng rất tốt khứu giác của những vị khách để giữ chân họ (Aromatherapy gardens).

Tuy nhiên, việc kết hợp những mùi hương còn khó hơn là kết hợp màu sắc các loại cây. Thậm chí, tùy theo từng vùng miền mà mỗi người có quan điểm về các mùi hương khác nhau. Không giống miền Nam, người dân Hà Nội thì cảm giác thân thuộc với mùi hoa sữa.

Cũng như việc chả có mấy ai thân thiện với hoa ngũ sắc vì e ngại mùi hương của nó (sự thực khi ra hoa cây này không hề có mùi khó chịu).

Âm thanh và xúc cảm trong cảnh quan thì khó cảm nhận hơn. Nhưng bởi vậy khi giúp người xem cảm nhận được chúng trong cảnh quan sẽ khiến cảnh quan đó trở nên khác biệt và có giá trị.

Ví dụ, thay vì trồng những loại cây bình thường, kiến trúc sư có thể tạo ra một không gian với mật độ cây trúc – tre cao, kết hợp với hướng gió tốt, sẽ tạo ra chuỗi âm thanh xào xạc đặc trưng.

Còn về xúc giác, người thiết kế có thể đề xuất những loại cây kích thích bản tính tò mò của con người: thí dụ như là những loại cây xương rồng không có gai, hoặc các loài hoa bắt côn trùng như hoa nắp ấm – vừa có mùi thơm quyến rũ vừa kích thích người xem chạm vào.

nguyên tắc bố trí cây cảnh trong sân vườn

Một không gian được bố trí nhiều bụi trúc đan cài, cộng với những khoảng tường cao, phẳng có tác dụng khuếch đại âm thanh của tiếng lá xát vào nhau. Yếu tố âm thanh đã được nhấn mạnh trong thiết kế này. Ảnh: Internet

5. Cây bản địa

Thực vật bản địa luôn là một yếu tố bị bỏ qua khi thiết kế một khu vườn. Khi thể loại công trình càng có quy mô lớn, tức là càng nhiều người sử dụng, yếu tố thực vật bản địa càng được đề cao.

Nguyên nhân là tính đoàn kết tự phát của con người tạo ra, thực vật bản địa lúc này đại diện cho tinh thần đó. Tuy nhiên không phải vì vậy mà một khu vườn nhỏ có thể bỏ qua những loại cây địa phương này.

Đối với một cảnh quan hẹp hơn, các loại cây bản địa có ý niệm khơi dậy giá trị của khu đất. Người ta sẽ không bao giờ đánh giá cao một khu vườn ôn đới nhưng chỉ trồng những giống loại từ các nước nhiệt đới.

Hay thật nực cười khi chúng ta lại bắt gặp một cây Tùng được uốn nắn đẹp đẽ trong khoảng sân nhà vườn Huế.

Có thể chúng ta chọn một phong cách vườn xuất phát từ nửa vòng trái đất, hay có từ thời Phục Hưng chăng nữa, nhưng khu vườn đó cũng không thể thiếu đi những loại cây bản địa.

Xu hướng người Việt Nam hay chạy đua theo một phong cách và hướng đến mức độ thuần túy của nó, bỏ ngoài tai sự sinh trưởng không bền vững của những yếu tố trong khu vườn.

Nhưng rồi một ngày, khi xã hội phát triển và nhận thức cao hơn một bậc, giá trị của yếu tố bản địa sẽ được mang trở lại.

Mặc dù khu vườn tọa lạc ở Monica, nhưng lại mang tinh thần của vườn Zen Nhật Bản. Hay nói cách khác, khu vườn là một cuộc gặp gỡ của phong cách Hoang Mạc Nam Mỹ và phong cách Vườn Khô của Đất Nước Mặt Trời Mọc. Yếu tố bản địa và sáng tạo rất được đề cao ở khu vườn này. Ảnh: Internet

vườn zen garden tại monica

Bạn thấy serie bài viết nguyên tắc thiết kế cây cảnh trong sân vườn có hữu ích? Nếu cảm thấy bài viết này hay và giá trị hãy share bài viết này để ủng hộ SGL ra thêm nhiều bài viết hay hơn trong tương lai.

sgl.com.vn

Trần Triệu Vỹ
Trần Triệu Vỹ

Xin chào, tôi là Founder & CEO SGL - SaiGon Landscape. Công ty thiết kế, thi công cảnh quan và sân vườn chuyên nghiệp. Hiện nay tôi còn dành thời gian chia sẻ đam mê, kinh nghiệm và kiến thức về sân vườn, hồ cá koi... Kết nối hoặc Xem chi tiết về tôi

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

0933 606 119

Gọi ngay HOTLINE để được hỗ trợ tốt nhất
Hoặc click nút bên dưới để gửi yêu cầu